ช่วงนี้มีคนถามฉันบ่อยๆ ว่าทำไมถึงนอนครบแปดชั่วโมงแล้ว แต่กลางวันก็ยังหาวหวอดๆ? ทำไมแค่เดินขึ้นบันไดสามชั้นก็เหนื่อยหอบ ทั้งที่ผลตรวจสุขภาพเมื่อสัปดาห์ที่แล้วทุกอย่างก็ปกติ? ฉันมองเข้าไปในดวงตาที่อ่อนล้าของพวกเขา แล้วนึกถึงตัวเองเมื่อสามปีก่อน
ตอนนั้นฉันเพิ่งฟื้นจากไข้หวัดใหญ่ แต่กลับรู้สึกเหมือนถูกสูบพลังงานออกไปจนหมดสิ้น ทุกบ่ายสามโมง ความง่วงจะเข้าจู่โจมตรงเวลา ราวกับกำแพงหนักๆ มาทับเปลือกตา ฉันคิดว่าคงเป็นเพราะทำงานหนักเกินไป จึงพยายามนอนเร็วตื่นเช้า เลิกดื่มกาแฟ แม้กระทั่งเริ่มออกกำลังกาย แต่ยิ่งออกกำลังกายก็ยิ่งเหนื่อยล้า กล้ามเนื้อปวดเมื่อยราวกับผ้าขี้ริ้วที่แช่น้ำส้มสายชู จนกระทั่งวันหนึ่ง เพื่อนหมอจีนผู้เฒ่าคนหนึ่งจับชีพจรฉันแล้วกล่าวว่า ‘นี่คือภาวะชี่พร่อง ไม่ใช่ความขี้เกียจ’
เขาเล่าเรื่องหนึ่งให้ฉันฟัง มีคนแบกกระสอบข้าวเดินไป ยิ่งเดินก็ยิ่งเหนื่อย จึงเปลี่ยนกระสอบข้าวจากมือซ้ายไปมือขวา แล้วจากมือขวาไปไหล่ซ้าย วุ่นวายอยู่ครึ่งวัน กระสอบข้าวก็ยังอยู่บนตัว แต่คนกลับเหนื่อยมากขึ้น ‘สภาพของคุณตอนนี้ก็เป็นแบบนี้ ไม่ใช่ท่าทางผิด แต่เป็นเพราะกระสอบข้าวหนักเกินไป’ เขาชี้ไปที่ขมับของฉันแล้วพูดว่า ‘กระสอบข้าวของคุณ อยู่ตรงนี้’
ฉันจึงตระหนักได้ว่า ความเหนื่อยของฉันไม่ได้อยู่ที่ร่างกาย แต่อยู่ที่ใจ แพทย์แผนจีนกล่าวถึง ‘ชี่’ คือพลังงานที่ขับเคลื่อนชีวิตให้ดำเนินไป ภาวะชี่พร่องก็เหมือนแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือที่ต่ำกว่า 20% แม้ฟังก์ชันทุกอย่างยังทำงานได้ แต่ทุกอย่างกลับช้าไปครึ่งจังหวะ และชี่ของฉันทั้งหมด ก็ถูกใช้ไปกับการตั้งคำถามกับตัวเองและความวิตกกังวลที่ไม่สิ้นสุด
เพื่อนแนะนำสูตรง่ายๆ ให้ฉัน: ต้มหวงฉี (黄芪) กับน้ำ แล้วใส่จินจุ่ย (红枣) สองสามเม็ด เขาบอกว่า ‘คิดซะว่าเป็นการชาร์จแบตให้โทรศัพท์ อย่าเพิ่งรีบทำอย่างอื่น’ ฉันดื่มไปหนึ่งสัปดาห์ด้วยความกังขาเล็กน้อย เช้าวันที่สาม ฉันตื่นขึ้นมาก่อนนาฬิกาปลุกจะดังเสียอีก แถมยังรู้สึกสดชื่นกระปรี้กระเปร่า ความรู้สึกนั้นเหมือนหน้าต่างที่เต็มไปด้วยฝุ่นถูกเช็ดให้ใสขึ้นมามุมหนึ่ง
ต่อมาฉันก็ค่อยๆ เข้าใจว่า ชี่พร่องไม่ใช่โรคภัยไข้เจ็บ แต่เป็นการที่ร่างกายกำลังเตือนฉันว่า: คุณใช้ชีวิตอย่างหนักหน่วงเกินไปแล้ว เรามักจะโทษความเหนื่อยล้าว่าเป็นเพราะงาน ครอบครัว หรือสภาพแวดล้อม แต่กลับไม่ค่อยฟังว่าร่างกายต้องการจะบอกอะไรจริงๆ มันใช้ความเหนื่อยล้าบอกฉันว่า: คุณควรหยุดพัก แล้วลองพิจารณาดูว่าแท้จริงแล้วคุณกำลังวิตกกังวลเรื่องอะไรอยู่
ตอนนี้ฉันก็ยังคงเหนื่อยล้าอยู่บ้าง แต่ไม่รู้สึกหวาดกลัวอีกต่อไป ทุกครั้งที่ความเหนื่อยล้าเข้าจู่โจม ฉันก็จะต้มน้ำหวงฉีหนึ่งกา แล้วนั่งมองเมฆที่ริมหน้าต่าง บางครั้งร่างกายก็ซื่อสัตย์กว่าสมอง มันรู้ว่าเมื่อไหร่ควรจะชะลอลง และเมื่อไหร่ควรจะเติมไฟให้ตัวเอง
หากคุณก็มักจะบ่นว่าเหนื่อยล้าอยู่เสมอ ลองอย่าเพิ่งรีบไปนอนชดเชยหรือออกกำลังกาย แต่จงถามตัวเองว่า: ชี่ของฉันรั่วไหลไปที่ไหนหมด? คำตอบบางอย่างไม่ได้อยู่ในรายงานผลตรวจสุขภาพ แต่อยู่ในใจที่คุณไม่กล้าเผชิญหน้า
ความเหนื่อยล้าไม่ใช่ความผิดของคุณ แต่เป็นการที่ร่างกายกำลังส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ และยาที่ดีที่สุด ไม่ใช่โสม แต่คือการอนุญาตให้ตัวเองได้หยุดพัก และตั้งใจฟังเสียงของมันอย่างแท้จริง